چرا فلسطین به موج دوم همبستگی جهانی نیاز دارد؟
نویسنده: جلال الورغی
پس از بیش از دو سال جنگ نسلکشی رژیم صهیونیستی علیه غزه و ویرانی گسترده، آوارگی و نقضهای مستند شده، جهان شاهد موجی بیسابقه از همبستگی با مردم فلسطین بود. این موج اعتراضها و کمپینهای مردمی، که به بزرگترین حرکت همبستگی جهانی طی چند دهه گذشته توصیف شده است، توانست افکار عمومی بینالمللی را به شکل چشمگیری تغییر دهد و “اسرائیل” را در انزوایی بیسابقه قرار دهد. اکنون با اعلام توقف عملیات نظامی گسترده و صدور قطعنامه اخیر شورای امنیت، تحلیلگران معتقدند که این زمان نه فرصت استراحت، بلکه نقطه آغاز «موج دوم» همبستگی جهانی است؛ موجی که اهمیت و ضرورت آن کمتر از مرحله نخست نیست.
موج نخست چه بهدست آورد؟
کارشناسان بر این باورند که این فشار جهانی به طور مشخص نقش کلیدی در توقف حملات گسترده ایفا کرد. بنا بر آنچه از اظهارات مقامات آمریکایی نقل شده، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، در توجیه دخالت واشنگتن برای توقف جنگ گفته است: «هیچ کشوری نمیتواند علیه تمام جهان بجنگد» و تأکید کرده است که اعتراضات جهانی سبب شد تلآویو به پایان جنگ قانع شود.
این تحرکات همچنین طرحهای اعلام شده برای کوچ اجباری فلسطینیان از نوار غزه را ناکام گذاشت و هدف اعلام شده نخست وزیر رژیم اشغالگر مبنی بر نابودی کامل مقاومت را از دسترس خارج کرد. افزون بر این، فلسطین را پس از چند دهه تلاش برای حاشیهرانی دوباره به متن دستور کار جهانی بازگرداند.
چرا موج دوم ضروری است؟
کارشناسان مجموعهای از دلایل و چالشهای مهم را برای ادامه حرکت همبستگی جهانی بر میشمارند:
۱. حفظ دستاوردهای جهانیسازی قضیه فلسطین
پس از دستکم سه دهه کاهش توجه جهانی، موج همبستگی مردمی توانست جایگاه فلسطین را به عنوان مسئلهای محوری در سیاست بینالملل احیا کند. این توجه گسترده رسانهای، حقوقی و سیاسی باید حفظ شود تا فشار جهانی تا زمان دستیابی فلسطینیان به حقوق خود ادامه یابد و دستاوردها دچار عقبگرد نشوند.
۲. استمرار رفتارهای جنگی “اسرائیل”
مجموعهای از شواهد و گزارشهای بینالمللی نشان میدهد که علیرغم توقف عملیات نظامی گسترده، سیاستهای اشغال و درگیری روزمره همچنان ادامه دارد: توسعه شهرکسازی، محدودیتهای شدید انسانی و امنیتی، و نبود نشانهای جدی از پذیرش راه حل سیاسی پایدار.
تحلیلگران تصریح میکنند که تغییر ادبیات “اسرائیل” به معنای تغییر راهبرد نیست؛ بلکه اقدامی تاکتیکی برای کاهش فشارهای خارجی است.
۳. نگرانیهای جدی درباره طرحهای پساجنگ
قطعنامه جدید شورای امنیت که بر اساس طرح ترامپ تنظیم شده، از نگاه بسیاری از تحلیلگران، خطر تداوم کنترل سیاسی-امنیتی “اسرائیل” بر غزه را تقویت میکند. فعالان فلسطینی هشدار دادهاند که این مسیر میتواند تلاشی برای بازتولید جنگ و بازآرایی اشغال تحت عنوان «ثبات و بازسازی» باشد.
۴. تلاش لابیهای سیاسی برای مهار موج همبستگی
روند کاهش قابل مشاهده در برخی اعتراضات خیابانی، از منظر تحلیلگران نتیجه فعالیت سازمانیافته لابیهای حامی “اسرائیل” برای ایجاد تصور آرامش است. این در حالی است که واقعیتهای میدانی با چنین روایتی سازگار نیست. ازاینرو موج دوم باید تمرکز بر افشای استمرار نقض حقوق بشر داشته باشد، روایتهای تحریف شده را به چالش بکشد و اجازه ندهد اشغالگری عادیسازی شود.
۵. تداوم رنج اسرای فلسطینی
در حالیکه موضوع اسرای اسرائیلی در کانون توجه جهانی بوده، سازمانهای حقوق بشری بارها درباره شرایط دشوار هزاران اسیر فلسطینی در زندانهای رژیم صهیونیستی هشدار دادهاند؛ از جمله گزارشهایی درباره بدرفتاری، محرومیتهای گسترده و نقض کرامت انسانی. فعالان خواستار ایجاد توازن در توجه جهانی و پایان دادن به استانداردهای دوگانه هستند.
۶. پیوند همبستگی با اصل مسئله: رهایی ملی
کارشناسان میگویند موج جدید باید بیش از «دفاع از غزه» بر مقابله با اشغالگری در تمام سرزمینهای فلسطینی متمرکز باشد؛ زیرا بدون چارهجویی ریشهای، بحرانها تکرار خواهند شد. در این مسیر، نقش نسلهای جدید اهمیت ویژهای دارد؛ نسلی که تجربه سیاسی خود را با ارزشهای عدالت و آزادی تعریف میکند.
۷. دگرگونی فرهنگی و هویتی در جهان
تحلیلها نشان میدهد که حرکت همبستگی تنها اعتراض به جنگ نیست؛ بلکه نوعی احیای آگاهی اخلاقی و انسانی در برابر خشونت ساختاری، شکلی از مقاومت فرهنگی علیه سلطه لابیهای مالی و رسانهای و محرکی برای اصلاح رفتار انتخاباتی و سیاسی در غرب است.
مطالعات انتخاباتی نشان داده جوانان، بیش از پیش رأی خود را بر اساس مواضع نامزدها نسبت به فلسطین تعیین میکنند.
۸. تقویت عدالت بینالمللی
تحلیلگران معتقدند بدون فشار افکار عمومی، احتمال پیگیری قضایی جنایات جنگی بسیار اندک است. موج دوم میتواند پشتوانهای قوی برای دادگاههای بینالمللی، تلاشهای حقوقی برای بازخواست و مجازات مسئولان جنگ و جلوگیری از تثبیت مصونیت از مجازات باشد؛ مصونیتی که میتواند پیامدهایی خطرناک برای آینده نظم جهانی داشته باشد.
جمعبندی
با آنکه توقف جنگ گسترده نقطه مهمی بهشمار میآید، اما رنج فلسطین پایان نیافته، اشغالگری برقرار است، خطر بازگشت جنگ همچنان جدی است و مسیر دستیابی به حقوق عادلانه نیازمند تداوم فشار جهانی است.
بدین ترتیب، موج دوم همبستگی با فلسطین تنها ادامه حرکت نخست نیست؛ بلکه مرحلهای نو برای تثبیت دستاوردهای به دستآمده و حرکت به سمت تحقق عدالت، آزادی و حق تعیین سرنوشت بهشمار میرود.
