افزایش بیپیشینۀ مسلمانان در آلمان؛ فرصتها و چالشها!
نویسنده: بصیراحمد دانشیار
درسالهای اخیر نفوس مسلمانان در آلمان افزایش چشمگیری داشته است. منابع رسمی در سالهای اخیر در آلمان از جمله وزارت داخلۀ آنکشور، آماری را منتشر کردند که نفوس مسلمانان در آلمان را به مرز شش ملیون تن نشان میدهد. بیشترین این مسلمانان از کشورهای ترکیه، سوریه، افغانستان، عراق و ایران هستند. اینکه چرا مسلمانان در آلمان رشد چشمگیری داشته اند، دلایل متعددی دارد و به برخی از این دلایل خواهیم پرداخت.
نخستین دلیل افزایش چشمگیر مسلمانان در آلمان، آزادیهای دینی برشمرده میشود. مسلمانان به راحتی میتوانند به مراسم دینی و اعتقادی خود اشتراک ورزند و در این زمینه دولت آلمان و شهروندان آلمانی، موانعی جدی را برای مسلمانان و مراکز اسلامی ایجاد نکردهاند.
دومین دلیل؛ موجودیت قانونمحوری در آلمان که شهروندان آلمان، مسؤولان ادارات دولتی و پناهندهگان مکلف اند در چارچوب آن عمل کنند، این سبب شده تا همه ساکنان آلمان در چارچوب قانون اساسی آلمان و قوانین نافذۀ دیگر عمل کنند و شرایط بود و باش را برای پناهندهگان مسلمان مساعد و هموارتر ساخته است.
سومین دلیل؛ سیاست پویا و فعال سیاسیون آلمانی در سالهای اخیر با رویکرد مهاجر پذیری بیشتر با توجه به بحرانهای موجود در منظقه به ویژه کشورهای اسلامی، سبب شده تا موج بزرگی از مهاجرت را به آلمان شاهد باشیم.
چهارمین دلیل؛ اقتصاد پویا و برتر آلمان در اتحادیۀ اروپا و کشورهای اروپایی دلیلی دیگری است که در تشویق و جذب پناهندهگان مسلمان نقش کلیدی داشته و بستر اشتغال پناهندهگان را مساعدتر ساخته است.
پنجمین دلیل؛ حمایتهای پایدار و متناسب دولت آلمان از پناهندهگان در دورۀ ادغام و فراگیری زبان و ارتقای ظرفیت متقاضیان کار در حوزههای تخصصی نیز نقش برجستهای داشته است.
ششمین دلیل؛ مساعد بودن دورههای تحصیلی تخصصی رایگان در مقاطع گوناگون برای پناهندهگان بدون تبعیض و تعصب بوده است.
هفتمین دلیل؛ کمبود منابع انسانی با توجه به نیازهای جدی و شدید آلمان به نیروی کار است. در واقع مسلمانان بهترین گزینه جهت ادغام در جامعۀ آلمان و فراگیری حرفههای مختلف هستند که نقش پر رنگی را در افزایش نفوس آلمان نیز داشته است.
هشتمین دلیل؛ کمبود نیروی جوان به ویژه در مراکز آموزشی، تخصصی آلمان است. از اینرو، آلمان نیز متمایل است تا نیروی جوان که استعداد ویژه در امور یادگیری دارد در بستر خود رشد دهد تا میدان تحقیقات، پژوهش و تخصص را نیز همچنان در دست داشته باشد.
برخی دلایل دیگری نیز وجود دارد که با توجه به کوتاهی مطلب به آنها اشاره نمیکنم.
خیلی از پناهندهگان استقرار شان را در آلمان به عنوان فرصت محاسبه میکنند و معتقدند که فضای بازی که در زمینۀ امور اسلامی دارند، سبب شده تا به جامعۀ آلمان اُنس بگیرند و احساس بیگانهگی جدی را نداشته باشند. زیرا مسلمانان در همه شهرها راحت میتوانند امور اسلامی خود را به پیش ببرند و محدودیتی در این زمینه وجود ندارد. در کنار این مورد حمایتهای مادی و معنوی از پناهندهگان، عنصر مهم دیگری است که برخی پناهندهگان به آن اشاره میکنند. سیستم آموزشی پویا، بیمۀ صحی، سیستم حمل نقل، مصوونیت شغلی و ارتقای ظرفیت نیز از عناصر اساسی دیگر عنوان میشود که شوق ماندن را برای خیلی از پناهندهگان در آلمان، چند برابر ساخته است.
با وجود مزایای فوق، یک سری چالشهایی نیز وجود دارد که تعدادی از پناهندهگان چنین برجسته میسازند و معتقدند که این چالشها را نباید فراموش کنیم. عمدهترین چالش، فراگیری دشوار زبان آلمانی است که خیلیها را دچار مشکلات عدیدهای در پروسۀ یادگیری کردهاست. حتی تعدادی از پناهندهگان با وجودیکه سالیان متعددی در این کشور حضور دارند، تا هنوز در رفع مشکلات اداری، ملاقاتها، نامهنگاری و صحبت کردن با آلمانیها مشکل دارند. نمیتوان انکار کرد که زبان آلمانی از دشوارترین زبانهای جهان است. در کنار این مشکل آزادیهای فردی بیش از حد به ویژه محدود شدن حقوق والدین در سنین بالا پیرامون تربیت اطفالشان به سبک و روش معمول خانوادهها، فراگیری و پایبندی آموزههای دینی به گونۀ اجباری و چگونهگی ارتباطات اجتماعی و رفتاری نیز از چالشهای هستند که برخی از پناهندهگان به آن اشاره میکنند و آنرا چالش جدی تلقی میکنند.
به سرانجام؛ آنچه حایز اهمیت است، توجه رفتاری والدین نسبت به اطفالشان در جوامع غربی، به ویژه آلمان از اهمیت ویژه برخوردار است. زیرا که والدین و بزرگان خانواده در شکل دهی رفتار، کردار و گفتار اطفال در خانواده و اجتماع نقش کلیدی و محوری دارند. پس مناسبترین روش، رفتارهای هدفمند والدین در خانه، اجتماع و حوزۀ فعالیتاست که اطفال در جوامع دیگر؛ میتوانند پیروان ناخود آگاهی باشند که تنها در گفتار میسر نخواهد شد. به تعبیری دیگر؛ اطفال، کمتر متوجه گفتار والدین هستند، نسبت به رفتارشان؛ پس باید فضای رفتاری، بهترین مدرسه برای تربیت اطفال ما باشند، بجای گفتار.
