چین و ساخت ایستگاه تحقیقاتی در ماه

از مدت‌ها بدین‌سو، بشریت برای معرفت و شناخت خود و پیرامون خویش دست به فعالیت‌ها و کارهای شگفت­‌انگیز و عجیبی زده است. یکی از آن­ها گام گذاشتن روی کرۀ ماه است که حرف و حدیث‌های زیادی را با خود به دنبال داشته‌­است. می‌­شود گفت برای اولین بار و به گونۀ رسمی این «نیل الدنگ آرمسترانگ» بود که در ۲۰ جنوری سال ۱۹۶۹ میلادی به ماه قدم گذاشت و بدین‌قسم به اولین فردی مبدل شد که چنین سفر پر پیچ و خمی را تجربه می‌کند. از آن سال به بعد افراد زیادی از کشورهای متفاوت و با ملیت‌های متنوع راهی این سفر شدند که از بین آن­ها می‌توان به پیت کنراد، دیک گوردون، استوارت روسا، آلن شپارت، اسکات ایروین، جان یانگ، چارلز دوک و دونالد ایوانز اشاره کرد.

تمام سفرهای بوقوع پیوسته به‌سوی ماه بیشتر به نشست در قطب شمال و قابل دید ماه منجر شده است. طوری­که تا چندی پیش کسی از اتفاقات و رویدادهای قطب جنوبی ماه نه چیزی دست‌آویز داشت و نه هم خاک آن‌سو را لمس کرده بود تا از شرایط زیستی آن­جا چیزی را فراچنگ آورد. اما چین با ابتکارات و خلاقیت‌های تخصصی خویش می‌خواهد چنین کار ناشدیِ را ممکن ساخته و به رخ جهانیان بکشد.

چین پروژۀ دوام‌دار چانگ‌ای Chang’e خود را که نامش از «الهۀ ماه چینی» الهام گرفته شده­است، از سال ۲۰۰۷ آغاز نمود. اگرچه تا سال ۱۹۷۰ چین هیچ‌گونه اقدامی برای رفتن و سفر به ماه روی دست نگرفته بود، ولی بعداً با سرمایه‌گذاری‌های هنگفت و اختصاص بودجه‌های بیلیون‌دالری کوشید تا از رقبای غربی خود عقب نمانده و حتی از آن­ها پیشی بگیرد. به گفتۀ طراحان این پروژه و علی‌الخصوص وو ویرن، طراح ارشد پروژۀ اکتشاف ماه چین، فاز اول چانگ‌ای رسیدن به ماه بود که توسط دو سطح‌نورد «چانگ‌ای ۱»  و «چانگ‌ای ۲» به ترتیب در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۰ میلادی عملی شد. اما فاز دوم پروژه که فرود بر سطح ماه و استفاده از سطح‌نورد و فضاپیما برای جابجایی و حرکت در مناطق متفاوت ماه بود در ۴جنوری سال ۲۰۱۹ توسط «چانگ‌ای ۳» و «چانگ‌ای ۴» به پیش رفت. او علاوه می‌کند که فاز سوم پروژه بیشتر روی جمع‌آوری نمونه‌های از خاک ماه و ارسال آن­ها به زمین متمرکز بود که خوش­بختانه توسط «چانگ‌ای ۵» و «چانگ‌ای ۶» عملی شد. اما پلان بعدی این پروژه ساختن یک پایگاه تحقیقاتی روی سطح ماه است تا محققان و پژوهشگران چینی بتوانند با سفرهای طولانی و دوام‌دار اطلاعات زیادی را از آن­جا بدست آورده و راه اکتشافات بعدی را هموار سازند.

این پایگاه تحقیقاتی قرار است در قطب جنوب ماه ساخته شود؛ جایی که تا حال نه کسی آن­را دیده و نه هم بدانجا قدم گذاشته است. بعضی از محققین به‌این باور اند که در قطب جنوبی ماه، به علت روشنایی مطلوب خورشیدی امکان ساخت یک مکان به وجود دارد. وجود این نور خورشیدی یعنی منبع تغذیۀ پایدار و دمای دوامدار. چین حتی می‌خواهد با استفاده از انرژی هسته‌ای روی سیستم برقی‌ جدیدی کار کند که در طولانی مدت مشکل انرژی را در این ایستگاه تحقیقاتی برطرف کرده و همواره ارتباط آن­را با مراکز تحقیقاتی چینی در روی زمین برقرار داشته باشد.

محققین معتقدند که با فرستادن ربات‌های هوشمند می‌توانند از خاک ماه خشت ساخته و توسط آن­ها مرکز تحقیقاتی مورد نظر خویش را در قطب جنوبی ماه بسازند. پژوهشگران دیگر اما می‌گویند که قرار است این پایگاه پیشنهادی قمری از چندین کابین لوله‌ای‌شکل ساخته شود. اگرچه تاریخ دقیق ساخت این پایگاه را CNSA ادارۀ ملی فضایی چین اعلان نکرده بود، اما وو ایرن در مصاحبه‌ای که با تلویزیون دولتی CCTV داشت، گفت: ممکن است این کار در سال ۲۰۳۰ اتفاق بیفتد.

اما روی دیگر این حوادث مناقشات سیاسی است که گاهی وقت‌ها از چشم‌ها و گوش‌ها به دور می‌ماند. با آن­که چین بیشتر به دنبال اکتشافات جدید و کسب اطلاعات دست‌ناخورد در ماه است و قصدی جز این تا به‌حال از آن نمایان نگشته است، ولی از طرف بعضی از کشورهای غربی مورد انتقادات فراوانی گرفته است. چند سال پیش، مایک پنس در زمان حکمرانی دونالد ترامپ به محض اعلان پروژه‌های فضایی چین گفته بود که: چین و روس می‌خواهند با مستعمره ساختن ماه، مسیر جنگ را در فضا انتقال دهند.

به هرحال، این­که چه اهدافی در پشت این پروژه‌های طولانی‌مدت نهفته است برای هیچ کسی واضح و مبرهن نیست؛ اما می‌توان به این حقیقت ابراز کرد که این سفرهای فضایی می‌تواند غبار‌های جهل را از دیده­گان انسان زدوده و دروازه‌های معرفت را برایش بگشاید.