«کمین الزیتون»؛ ضربهای غافلگیرکننده که معادلات میدانی در غزه را تغییر داد
عملیات اخیر مقاومت فلسطین در محله الزیتون در شرق غزه، به یکی از نقاط عطف جنگ طولانیمدت تبدیل شده است. در این عملیات که توسط گردانهای قسام با تاکتیکی حسابشده و سازمانیافته طراحی شد، دستکم دو نظامی اسرائیلی کشته، ۱۱ تن زخمی و چهار نفر مفقود شدند؛ رویدادی که به اعتقاد ناظران، ضربهای سخت بر پیکره ارتش اشغالگر وارد کرده و معادلات میدانی را بهکلی دگرگون ساخته است.
تاکتیکهای جدید مقاومت
کارشناسان نظامی تأکید میکنند که این عملیات ادامه روندی است که قسام از چند هفته پیش آغاز کرده است: بازآفرینی تاکتیکهای ۷ اکتبر، با تمرکز بر کمینهای سازمانیافته، انفجارهای هدفمند و تلاش برای اسارت نیروهای دشمن. در این عملیات، مبارزان مقاومت از اطلاعات دقیق میدانی، مسیرهای باریک شهری و پوشش تونلها بهره گرفتند و توانستند نیروهای ارتش را به تلهای از پیش طراحیشده بکشانند. استفاده از تکتیراندازان و مینهای ضدزره، تحرک دشمن را محدود و مداخله بالگردهای اسرائیلی را ناکام گذاشت.
به گفته دکتر أحمد میزاب، کارشناس نظامی، عملیات در فضای تنگ و پرپیچوخم الزیتون صورت گرفت؛ جایی که آزادی عمل ارتش به حداقل رسید و مقاومت توانست ابتکار عمل را به دست گیرد. او معتقد است ارتش ناچار شد پروتکلهای اضطراری از جمله هانیبال را فعال کند، اقدامی که از احتمال اسارت نظامیان حکایت دارد.
پیامدهای نظامی
نتایج مستقیم عملیات، تغییر اولویتهای میدانی ارتش بود. به جای ادامه پیشروی، فرماندهی ناچار شد تمرکز خود را بر جستوجو و نجات مفقودان قرار دهد؛ اقدامی که برنامه نفوذ را متوقف ساخت و هزینه انسانی و لجستیکی تلآویو را افزایش داد. دکتر نضال ابو زید این تحول را ترجمه عملی تهدیدات ابو عبیده میداند و معتقد است که اکنون ارتش باید در تمام مسیرهای پیشروی بازنگری کند.
از سوی دیگر، مقاومت نشان داد که توان اجرای نبردهای تاکتیکی در محیط شهری را دارد؛ جایی که برتری هوایی و فناوری پیشرفته ارتش صهیونیستی کارآیی محدودی دارد. این موفقیت، در حالی به دست آمد که جنگ وارد هفتصدمین روز خود شده است.
فشارهای سیاسی و اجتماعی
ابعاد این عملیات فراتر از میدان نبرد است. در داخل “اسرائیل”، خانوادههای نظامیان صهیونیست، بر دولت و ارتش فشار میآورند و این موضوع میتواند توجیه ادامه جنگ را کمرنگتر کند. به باور دکتر عمر جعاره، عملیات الزیتون یک بار دیگر نشان داد که ارتشهای کلاسیک در دروازههای شهرها شکست میخورند و بر شکاف عمیق میان سطوح سیاسی و نظامی “اسرائیل” مهر تأیید زد.
سه سناریوی پیشرو
کارشناسان سه سناریوی اصلی برای پیامدهای کوتاهمدت این عملیات ترسیم میکنند:
تشدید گسترده حملات از سوی “اسرائیل” برای بازگرداندن مفقودان، که به کشتار غیرنظامیان میانجامد و موج جدیدی از محکومیتهای بینالمللی را برمیانگیزد.
تمرکز بر عملیات اطلاعاتی و مذاکره غیرمستقیم با هدف مدیریت پرونده اسرا.
واکنش محدود منطقهای از طریق حملات هشداردهنده یا حمایتهای نمادین از سوی محور مقاومت.
شکست روایت رسمی “اسرائیل”
تحلیلگران معتقدند عملیات الزیتون، ناکارآمدی سیاست «زمین سوخته» و تکیه بر فناوری پیشرفته “اسرائیل” را آشکار کرد. به گفته وسام عفیفه، توانایی مبارزان برای نفوذ به مواضع ارتش و انفجار بمبهای کارگذاریشده، نشان داد که هیچ میزان از تخریب گسترده و نظارت الکترونیک قادر به حذف عنصر انسانی و ابتکار مقاومت نیست.
همچنین، این عملیات در سطح سیاسی پیام روشنی داشت: مقاومت هنوز ابتکار عمل را در دست دارد و همه محاسبات “اسرائیل” درباره فرسایش توان حماس و سایر گروهها نادرست بوده است.
بحران استراتژیک تلآویو
کارشناسان اسرائیلی نیز اذعان کردهاند که نبرد الزیتون از پیچیدهترین رویاروییها پس از ۷ اکتبر بوده است. ناکامی در تحقق «پیروزی سریع» نشان میدهد که ارتش صهیونیستی در باتلاقی از نبردهای شهری گرفتار شده است؛ نبردی که میتواند ماهها یا حتی سالها ادامه یابد.
در همین حال، شعارهای خیابانی در تلآویو و حیفا برای تبادل اسرا و توقف جنگ شدت گرفته است. هرگونه تأیید رسمی درباره وجود اسیران در دست حماس میتواند موازنه سیاسی داخل “اسرائیل” را دگرگون و دولت نتانیاهو را با بحرانی تازه روبهرو کند.
نتیجهگیری
عملیات الزیتون تنها یک پیروزی تاکتیکی نبود؛ بلکه هشداری استراتژیک به تلآویو که هر گام در عمق غزه بهایی سنگین خواهد داشت. مقاومت نشان داد که پس از نزدیک به دو سال جنگ، همچنان از توان سازمانی، ابتکار عمل و اراده لازم برای تحمیل معادلات برخوردار است.
این عملیات یادآور پیام ابو عبیده است: «مرگ یا اسارت»؛ شعاری که اکنون بیش از هر زمان دیگری سایهاش بر میدان نبرد سنگینی میکند.
