معرفی کتاب «هفت اختران هریوا»

نام کتاب: هفت اختران هریوا

مولف: دکتر فضل‌­الرحمن فقیهی هروی

ناشر: نشر احسان

موضوع: کارنامۀ علمی هفت ستارۀ دانش و معرفت هرات

نوبت چاپ: اول، 1401 خورشیدی

تعداد صفحات: 413 صفحه

کتاب «هفت اختران هریوا»، نوشته‌‎ای است از استاد دکتر فضل­‌الرحمن فقیهی هروی استاد دانشکدۀ ادبیات دانشگاه هرات که به احوال و اندیشه‌‎های هفت ستارۀ تابناک آسمان هریوا می‌‎پردازد و زمان و زنده­‌گی‎‌‌شان را به تصویر می‎‌‌کشد.

نویسنده، هدف نگارش این کتاب را پاسخی به علاقه و دلدادگی خود به سرزمین زنده­‌گی و ادای دَینی در قبال این آب و خاک می‌‎داند و در مقدمه‎‌‌اش بر کتاب می‌‌‎نویسد: «هریوای بزرگ، زادگاه سترگ نگارندۀ این سطور است و از این رو بدین آب و خاک، مهرِ پاک می‎‌‌ورزد. با دانش‎مندان این سرزمین ادب‎‌‌خیز، انس و الفتی در سر دارد و با سخن‎وران این شهر تمدن‎‌‌پرور، عشق و محبتی در دل می‌‎پروراند. همواره از کودکی تا بزرگی از خوان دانشِ بینش‌‎ورانش به فیض رسیده و از کان بینشِ دانش‌‎ورانش گهر چیده است. بدین اساس، خویشتن را مرهون دانش و معنویت آنان می‌‎داند و ذهن و قلمش را نوآموزِ مدرسۀ شان می‌‎خواند.»

فقیهی هروی با چنین نگاهی، قلم در خدمت هفت تن از ستاره‌­گان دانش و ادبِ هریوا گمارده است تا با نوشتن این کتاب، احوال و اندیشه‌‎های این اختران هریوای باستان را برای امروزیان تبیین نموده و افکار و آثار شان را معرفی بدارد، تا از سویی این هفت چهرۀ تابناک، به عنوان نمادهایی از دیگر اهل دانش و اندیشه، آیینه‎‌‌دار تمدن و ثقافت هریوا باشند و از سویی دیگر، بینش‎مندان امروز و دانش‌‎پژوهان روزگار ما بنگرند و بیندیشند که دیروزیان چه زحمت‎‌‌های سترگ کشیدند و چه همت‎‌‌های بزرگ داشتند. با انتباه این‎که نگاه به همت و کارهای بزرگِ دیروزیان، انگیزۀ کار و کوششِ امروزیان خواهد شد و اهل دانش امروز با اقتدا به بزرگ‎‌‌مردان پیشین، به معنویت‎‌‌ها تعالی جسته و پله‎‌‌های صعود به سوی دانش و اداب خواهند پیمود.

نویسنده در نام‎‌‌گذاری این کتاب و در تسمیۀ این هفت ستاره، از منظومۀ طبع نظامی نام‎دار: «شمسۀ نه مسند هفت اختران» الهام گرفته و کارنامه‎‌‌های این هفت ستارۀ نام‎دار را با ترکیب امتزاجی «هفت اختران هریوا» نمام نهاده است تا یاد و افکار این ستاره­‌گان سترگ را جاودانه‎‌‌گی بخشد.

هر یک از این ستاره­‌گان، با توجه به دوران حیات‌شان در این کتاب جایگاه یافته‌‎اند و به ترتیب زیر درج برگه‎‌‌های آن گردیده‌‎اند:

1. ابوعبید قاسم بن سلّام؛ دانش‎مندِ با ابتکارِ سده‎‌‌های نخست هریوا؛
2. ابومنصور ازهری هروی؛ فقیه شکوهمند و قهرمان علم‌‌‎اللغه؛
3. پیر هرات شیخ الاسلام انصاری؛ عارفِ شریعت‎‌‌مدار و اندیشه‌‎مندِ نصوص‎‌‌گرا؛
4. امام فخرالدین رازی؛ دانش‎مند جهانی و مفسرِ متبحّر؛
5. مولانا عبدالرحمن جامی؛ دانش‎مند فرهیخته و عارفِ خامه‎‌‌‌پرداز؛
6. مولانا واعظ کاشفی؛ مدرسِ دانا و سخن‎ورِ توانا؛
7. علامه ملا علی قاری هروی؛ فقیهِ ارج‎مند و نویسندۀ چیره‌‎دست.