یکی از ثمرات حج
موسم حج به پایان رسیده است و ما شروع به وداع با ماه ذی الحجه کردهایم. زائران به کشورها و خانههای خود بازگشتهاند و هدایایی برای خانوادهها و دوستان خود و همچنین ثمرات که از زیارت خود به دست آوردهاند، به همراه دارند. همانطور که هر عبادتی ثمر خاص خود را دارد، حج نیز ثمراتی دارد – ثمرات لذیذتر و شیرینتر از هر ثمری در جهان. اینها ثمر های هستند که قلب جمع آوری میکند و روح از آنها لذت میبرد و مهمترین چیزی هستند که زائر از بیت الله الحرام با خود میآورد. از جمله این ثمرات عبارتند از:
۱- رسیدن به بندگی خداوند متعال:
بندگی، تسلیم شدن در برابر فرمان خدا با میل و رغبت و بدون نفرت و کینه است.
بندگی آن است که وقتی خداوند تو را به بلا و مصیبتی مبتلا میکند، صبر و رضا کنی و چون نعمتی به تو عطا کند، شکیبا و سپاسگزار باشی. در برابر نعمت شکیبا باشی و به خاطر آن به ستم و تجاوز از حدود الهی روی نیاوری و سپاسگزار پروردگارت باشی، پس نعمت را به خداوند متعال نسبت دهی و به آن راضی باشی. اگر تو را به بیماری، فقر، زیان یا هر چیز دیگری مبتلا کند، صبر و رضا کنی، نه اینکه خشمگین شوی.
زائر این را از مناسک حج میآموزد. وقتی به جایی میرسد که ابراهیم علیه السلام تسلیم خداوند متعال شد و فرزند عزیزش را برای ذبح به زمین انداخت و ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام تسلیم فرمان خداوند متعال شدند، آنگاه آنها واقعاً به فرمان خداوند پاسخ مثبت دادهاند، بنابراین عافیت شامل حالشان شده و از جانب خداوند متعال پاداش و اجر بیشتری دریافت کردهاند.
۲- دستیابی به وحدت و یکپارچگی:
وقتی زائری به حج میرود، احساس میکند که تمام ملت با او هستند، با یک پاسخ، یک مجموعه مناسک و یک مجموعه لباس، همه برای پرستش یک پروردگار، بر یک دین و با یک هدایت. سبحان الله. کسی که همه اینها را متحد کرده است، سبحان الله، میخواهد ما یک ملت باشیم، یک ملت منسجم، جایی که برخی از ما با برخی دیگر مهربان باشیم، برخی از ما از برخی دیگر حمایت کنیم، برخی از ما برای برخی دیگر خشمگین باشیم، برخی از ما برای برخی دیگر شاد و برخی برای برخی دیگر غمگین باشیم.
وحدت محدود به هفته حج نیست؛ بلکه وحدتی دائمی است تا زمانی که امت اسلام وجود دارد. خداوند متعال میفرماید: «و در حقیقت، این امت شما، امتی واحد است و من پروردگار شما هستم، پس از من بترسید.» (مؤمنون: ۵۲) . این وحدتی است که رسول خدا صلی الله علیه و آله از همان لحظهای که خداوند متعال او را مبعوث کرد، به آن فراخواند. از ابونضره روایت شده که گفت: «کسی که خطبه رسول خدا صلی الله علیه و آله را در ایام تشریق شنید، به من گفت: ای مردم، پروردگار شما یکی است و پدر شما یکی است. عرب بر عجم برتری ندارد.» «عجم حقی بر عرب ندارد، و نه سرخ پوست بر سیاه پوست، و نه سیاه پوست بر سرخ پوست، مگر با تقوا. من پیام را رساندم.» گفتند: ای رسول خدا پیام را رساندی (مسند احمد، ۲۳۴۸۹).
و ما فراموش نمیکنیم که چگونه او بین مهاجران و انصار برادری برقرار کرد و چگونه بلال را بر اعراب مسلط ساخت، پس از آنکه او بردهای حبشی بود. از محمد بن منکدر، جابر بن عبدالله، که خداوند از هر دو راضی باشد، نقل شده است که عمر(رض) میگفت: «ابوبکر (رض)مولای ماست و مولای ما، بلال، را آزاد کرد» (روایت بخاری، ۳۷۵۴). همه اینها باعث میشود که انسان وحدت امت را احساس کند و این واقعیت که زائر این اجتماع عظیم را میبیند، او را مشتاق وحدت امت میکند.
۳- روز قیامت و ایستادن در پیشگاه خداوند متعال را به یاد آورید:
حاجی با لباس سفیدش که شبیه کفن است، و وقتی حاجیان با لباس حج در کنار هم میخوابند، به آنها مانند مردگان در قبرهایشان نگاه میکنی. جمعیت زیاد و ازدحام شدید و جایگاه واحد، همه اینها ما را به یاد اجتماع و ایستادن در برابر خداوند متعال میاندازد. پس کسی که امروز شما را با رضایتتان در این جایگاه جمع کرد، فردا برخلاف میلتان شما را جمع خواهد کرد. او شما را در حالی که مطیع و فرمانبردار او هستید، سبحان الله، جمع خواهد کرد. و هر کس این را به یاد آورد، به توبه، بازگشت به سوی خداوند متعال و بازگرداندن آنچه به مردم به ناحق داده شده است، شتاب خواهد کرد. این یکی از بزرگترین ثمرات حج است.
۴- احترام به مقدسات خداوند متعال در قلب بنده:
هر کس شعائر الهی را بزرگ بدارد و با قلبش پیش از اعضایش برای خداوند متعال تلاش کند، برای خدا احرام میبندد و به دنبال وقت معین میگردد، و سعی بین صفا و مروه را هنگام نماز انجام میدهد، و در عرفات در وقت معین وقوف میکند، و در منی میخوابد و شب را میگذراند، و به رمی جمرات پاسخ میدهد، و قربانی میکند و طواف افاضه را انجام میدهد، و همانطور که به تراشیدن موی سر مأمور شده است، شایسته است که شعائر الهی را بزرگ بدارد، و همانطور که آشکارا از خدا اطاعت میکند، در نهان نیز از او اطاعت میکند. خداوند متعال میفرماید: (چنین است. و هر که شعائر الهی را بزرگ بدارد، نزد پروردگارش برایش بهتر است) (الحج: 30)، (چنین است. و هر که شعائر الهی را بزرگ بدارد، در واقع این از تقوای دلهاست) (الحج: 32) .
۵- فروتنی و محبت به فقرا:
یکی از ثمرات حج، فروتنی است. حاجی مانند فقرا میخوابد و مناسک را با فقرا به طور مساوی انجام میدهد، بدون اینکه تفاوتی بین غنی و فقیر، یا وزیر و نگهبان وجود داشته باشد. این باعث فروتنی میشود.
یکی از مناسک این است که برای سلمانی بنشیند و موهایش را بتراشد. چرا این مناسک به طور خاص؟! این چیزی است که خداوند متعال خواسته و به آن دستور داده است تا مردم احساس فروتنی کنند و در برابر خداوند متعال برابر باشند. سپس حاجی قربانی خود را برای اطعام فقرا ذبح میکند. اگر خداوند متعال این را به خاطر فقرا بر او واجب کرده است، پس او فقرا را دوست دارد و از اینجا باید کسانی را که خداوند متعال دوست دارد دوست داشته باشد. این یکی از ثمرات حج است.
۶- انجام وظیفه دعوت به سوی خدا:
هر کس مکانهایی را که دعوت به اسلام از آنجا آغاز شد، ببیند و سختیها و مشقتهایی را که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و یاران بزرگوارش متحمل شدند و خونهایی را که برای رساندن پیام به ما ریختند، احساس کند، وجوب دعوت به اسلام را، با وجود سهولت آن در زمان ما، درک خواهد کرد. در واقع، یکی از ما میتواند امروز در حالی که بر تخت خود تکیه داده است، به سوی خدا دعوت کند. پس چگونه میتواند آن را نادیده بگیرد، در حالی که میداند این از آخرین دستورات پیامبر گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) بوده است؟ از عبدالرحمن بن ابی بکره، از پدرش، نقل شده است که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بر شتر خود نشسته بود و کسی مهار آن را گرفته بود. او گفت: «امروز چه روزی است؟ کسی که حاضر است این پیام را برساند…» «کسی که غایب است، زیرا کسی که حاضر است میتواند آن را به کسی که از او آگاهتر است، برساند» (روایت بخاری، ۶۷).
اینها از ثمرات حج است و هر که به ثمرات آن نرسد، حج حقیقی به جا نیاورده است.
نویسنده: د.حسن عبالعال
واحد ترجمه: فروغ اندیشه
