دکترین سیاست خارجی بازیگران منطقه ای و قدرت های جهانی در مواجهه با عملیات ۷ اکتبر (طوفان الاقصی)

فلسطین به عنوان قبله اول مسلمانان در طول تاریخ همواره جایگاه ویژه ای نزد آن ها و حتی غیرمسلمانان دارد و از گذشته تا اکنون با بحران های زیادی مواجه شده و نیز کانون توجه قدرت های منطقه ای و جهانی بوده است. یکی از این بحران ها عملیات 7 اکتبر 2023 موسوم به طوفان الاقصی است که با پشتیبانی محور مقاومت طراحی و انجام شده و سبب شد تا معادلات منطقه ای و محاسبات قدرت های جهانی را تحت الشعاع خود قرار دهد؛ 

تا جایی که موجب شد هریک از این بازیگران دکترین خاصی را در رویکرد سیاست خارجی خود نسبت به تحولات فلسطین دنبال کنند. 

از این منظر، بررسی مواضع سیاست خارجی کشورهای غرب آسیا همچون ایران، عربستان، ترکیه و قدرت های جهانی نظیر چین ، روسیه و آمریکا که آثار و پیامدهای این رخداد برای آن ها اهمیت به سزایی دارد از جمله موضوعات قابل توجه در عرصه تحولات منطقه و جهان محسوب می شود. 

بر همین اساس، سوال اصلی این پژوهش آن است که رویکرد سیاست خارجی بازیگران منطقه ای و قدرت های جهانی در قبال عملیات 7 اکتبر (طوفان الاقصی) چیست و در قالب کدام رویکردهای نظری قابل فهم است؟ در پاسخ این فرضیه می توان چنین مطرح کرد که قدرت های مختلف به واسطه دو مولفه مهم منافع و هویت ، بسته به منافع ایدئولوژیک یا ژئوپلیتیک خود، هریک مواضعی متناقض اتخاذ کرده اند و این تناقض رفتاری سبب تشدید بحران و مانع از حل شدن آن شده است. 

لازم به ذکر است که مبانی نظری در این پژوهش نظریات سازه انگاری و رئالیسم تهاجمی و روش تحقیق نیز مقایسه ای است.

در 7 اکتبر 2023، زمانی که نیروهای حماس از نوار غزه به مناطقی از جنوب رژیم صهیونیستی حمله نموده و وارد شدند، رژیم صهیونی به لحاظ اطلاعاتی غافلگیر شد.

 این رژیم هیچ اخطار مشخص و فوری درباره این حمله نداشت. 

این یک غافلگیری برجسته برای جامعه اطلاعاتی و سیستم امنیتی بود. 

فقدان هشدار اطلاعاتی سوال اساسی را در مورد توانایی جامعه اطلاعاتی رژیم صهیونیستی ایجاد کرد بدین صورت که علل و عوامل غافلگیری اطلاعاتی در عملیات 7 اکتبر مشتمل بر چه مواردی بودند. 

فرضیه پژوهش با تکیه بر روش توصیفی – تحلیلی بیان می کند که دستگاه اطلاعاتی رژیم صهیونیستی از تقویت حماس اطلاع داشت، اما این سوگیری شناختی وجود داشت که حماس اهداف خود را تغییر داده و قصد دارد به مثابه یک بازیگر عادی رفتار کند و در نتیجه حماس از اقدامات تهاجمی که به نوبه خود موجب تحریک رژیم صهیونیستی می شود، خودداری می کند.

 عوامل متعددی در سوگیری شناختی نقش داشتند که صهیونیست ها در نهایت نتوانستند وضعیت حماس را درک کنند. 

یافته های پژوهش نشان می دهد که تهدید حماس در قیاس با توانایی رژیم صهیونیستی کم اهمیت جلوه داده می شد و در چنین شرایطی بود که طوفان الاقصی به وقوع پیوست.

واحد نویسنده گان: فروغ اندیشه