ده سنت و آداب سفر
- فروغ اندیشه
- مقالات دعوت و تربیت

مطمئناً تجربه سفر با هواپیما، قطار یا سایر وسایل حمل و نقل عمومی را داشتهاید ، در حالی که افراد غریبه دیگری که با آنها هیچ ارتباطی ندارید، شما را همراهی میکنند.
شما هم حتماً در سفر، در جمع دیگران، مخصوصاً در طول سفرهای طولانی، با موقعیتهایی مواجه شدهاید که ممکن است خندهدار یا شرمآور باشند.
اما آیا به آداب و رسوم سفر یا همان «آداب سفر» در این جامعه کوچک فکر کردهاید تا بتوانید از سفر خود لذت ببرید و در عین حال، از آسیب رساندن به دیگران جلوگیری کنید؟
این خطوط راهنمایی را در اختیار شما قرار میدهند که شامل برخی از سنتها و آداب سفر است، از جمله:
اول: مسافر باید سفر خود را با توکل به خدا آغاز کند، توبه به درگاه خدا را فراموش نکند، به جبران مافات بپردازد، بدهیهایش را بپردازد و برای خانوادهاش، به ویژه کسانی که قصد سفر طولانی دارند، توشه تهیه کند.
دوم: دعای سفر . از ابن عمر روایت شده است که وقتی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) سوار شتر خود میشد تا به سفر برود، سه بار «الله اکبر» میگفت و سپس میگفت: ««سُبْحَانَ الّذِی سَخّرَ لَنَا هَذَا وَمَا کُنّا لَهُ مُقْرِنِینَ وَإِنّا إِلَىَ رَبّنَا لَمُنْقَلِبُونَ، اللّهُمّ إِنّا نَسْأَلُکَ فِی سَفَرِنَا هَذَا الْبِرّ وَالتّقْوَىَ، وَمِنَ الْعَمَلِ مَا تَرْضَىَ، اللّهُمّ هَوّنْ عَلَیْنَا سَفَرَنَا هَذَا، وَاطْوِ عَنّا بُعْدَهُ، اللّهُمّ أَنْتَ الصّاحِبُ فِی السّفَرِ، وَالْخَلِیفَهُ فِی الأَهْلِ، اللّهُمّ إِنّی أَعُوذُ بِکَ مِنْ وَعْثَاءِ السّفَرِ، وَکَآبَهِ الْمَنْظَرِ، وَسُوءِ الْمُنْقَلَبِ، فِی الْمَالِ وَالأَهْلِ». پس از آن میگفت: آیِبُونَ، تَائِبُونَ، عَابِدُونَ، لِرَبّنَا حَامِدُونَ
سوم: از جمله سنتها و آداب سفر این است که مسافر جز از حلال و طیب، توشه خود را برنگیرد و به اندازهای بردارد که با همراهانش گشادهرویی کند. در سفر، سخن گفتن نیکو، سیر کردن گرسنگان، کمک به درماندگان با مرکب یا توشه و نشان دادن اخلاق نیکو ضروری است.
چهارم: اجازه گرفتن از والدین برای سفر، و اجازه گرفتن زن از شوهرش، و سفر نکردن جز با یکی از بستگان مرد مانند پدر، برادر، شوهر، عمو یا مانند آن، زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «زن جز با یکی از بستگان مرد سفر نکند» (متفق علیه).
پنجم: مسافر باید به دنبال همنشینی خوب باشد تا اگر به یاد آورد، او را در انجام کار نیک یاری کند و اگر فراموش کرد، او را به یاد آورد. خداوند متعال خطاب به پیامبرش، صلی الله علیه و آله، میفرماید: « و با کسانی که پروردگارشان را صبح و شام میخوانند و خشنودی او را میخواهند، شکیبا باش. و چشمانت را از آنها مگیر که زینتهای زندگی دنیا را بخواهی. و از کسی که قلبش را از یاد خود غافل کردهایم و از هوای نفس خود پیروی کرده و کارش زیادهروی است، اطاعت مکن. » (کهف: 28) و پیامبر، صلی الله علیه و آله، فرمود: «جز با مؤمن همنشین مشو و جز پرهیزگار، کسی از تو غذا نخورد.» (روایت احمد)
ششم: در نظر گرفتن دیگران، احترام به حریم خصوصی آنها، عدم تجاوز به فضای صندلی باقی مانده برای مسافر بعدی و عدم مزاحمت برای او.
هفتم: قرار دادن کیفها در مکانهای تعیینشده، به طوری که راههای عبور را مسدود نکند، مزاحم مسافران نشود و مانع رفت و آمد نشود.
هشتم: از سر و صدا و آلودگی صوتی دوری کنید، از هدفون استفاده کنید و از صدای باز جلوگیری کنید، ضمن اینکه مطمئن شوید سطح صدا به بیرون نشت نمیکند.
نهم: از سیگار کشیدن خودداری کنید و از آسیب رساندن به دیگران با بوی نامطبوع تنباکو خودداری کنید، زیرا ممکن است یکی از مسافران بیمار باشد یا به برخی بوها حساسیت داشته باشد. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «لا یضرر و لا ضرار» (روایت ابن ماجه).
دهم: پسمانده غذا و فضولات شخصی را هنگام حرکت دور بریزید و صندلی و وسیله سفر را، هر چه که باشد، تمیز نگه دارید.
نویسنده: اسلام محمود
واحدترجمه: فروغ اندیشه